|
|
 |  | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Oudewater |  |
"Oudewater is een kleine stad en gemeente in het Groene Hart in de Nederlandse provincie Utrecht. Het ligt aan de monding van het riviertje de Lange Linschoten in de Hollandsche IJssel. De gemeente Oudewater heeft 9.892 inwoners (30 juni 2008, bron: CBS), die verspreid wonen over de kernen Oudewater, Snelrewaard, Hekendorp en Papekop. De stad Oudewater zelf heeft 6670 inwoners (2004).
De gemeente bevat de voormalige gemeenten Hoenkoop en Snelrewaard. Oudewater hoort sinds 1970 bij de provincie Utrecht, daarvoor was het een deel van Zuid-Holland. De gemeente heeft een oppervlakte van 40,17 km², waarvan 1 km² water.
De oorsprong van de naam Oudewater is niet bekend. Het meest waarschijnlijk is dat het een verbastering is van 'oude (uiter)waarden'.
 Oudewater was door zijn ligging op de grens van Holland en het Sticht (Utrecht) een belangrijke grensvesting. De stad verkreeg van de 38e bisschop van Utrecht - Hendrik van Vianden - rond 1265 stadsrechten. De prille stad behoorde aanvankelijk tot het Sticht, maar dat moest haar in 1280 afstaan aan het graafschap Holland. Later lag Oudewater in de provincie Zuid-Holland. Pas toen de provinciegrenzen in 1970 werden herzien kwam Oudewater na bijna 700 weer bij Utrecht.
Oudewater nam op 19 juli 1572 met elf andere steden deel aan de Eerste Vrije Statenvergadering in Dordrecht. In deze vergadering werd de basis gelegd voor de Staat der Nederlanden onder 'leiding' van het Huis van Oranje. De stad werd als reactie hierop op 7 augustus 1575 door een Spaans Leger uitgeroeid, volgens de overleveringen wisten slechts drie inwoners deze slachting te overleven die bekend staat als "de Oudewaterse Moord". (Bron: Wikipedia)
Touwindustrie Oudewater was in de zestiende en zeventiende eeuw een belangrijke producent van touw. De omgeving produceerde daartoe de grondstof hennep. "Al sinds jaar en dag worden de inwoners van Oudewater aangeduid als 'geelbuiken'. Deze bijnaam verwijst naar de bundels gele hennep die de lijndraaiers om hun buik wikkelden. Oudewater dankte haar welvaart in de zeventiende en achttiende eeuw aan de touwindustrie. De armoede in het stadje in de negentiende eeuw kwam door de neergang van de markt voor touw. Zelfs de Heksenwaag dankt haar bestaan aan de touwproductie: dankzij een speciale heffing op het wegen van hennep kon de waag na de verwoesting in 1575 weer worden opgebouwd." (Bron: Touwmuseum de Baanschuur in Oudewater). Het oudste familiebedrijf van Nederland, Touwfabriek G. van der Lee BV, is sinds haar oprichting in 1545 nog steeds in Oudewater gevestigd.
Jacobus Arminius
 Een beroemde inwoner van Oudewater was "Jacobus Hermansz(oon) (Oudewater, ± 1559 - Leiden, 19 oktober 1609), die later naar de gewoonte van die tijd zijn naam latiniseerde tot Jacobus Arminius. Hij was een predikant en godgeleerde tijdens het begin van de Tachtigjarige Oorlog."In zijn theologie week hij onder andere op het punt van de predestinatie, de vrije wil en de erfzonde af van het kerkelijk-calvinistische belijden zoals dat was vastgelegd in de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Heidelbergse Catechismus. Hij is de grondlegger van het Arminianisme, aanvankelijk een stroming binnen de Nationaal Gereformeerde kerk die streefde naar aanpassing van de belijdenis.
Na zijn dood kwamen de volgelingen van Arminius in 1610 met de vijf artikelen van de remonstranten. Na de Synode van Dordrecht in 1618-1619, waar het arminianisme werd veroordeeld en afgewezen, hebben de volgelingen van Arminius de Remonstrantse broederschap gesticht. Overigens was het nooit de bedoeling van Arminius een eigen kerk te stichten. Hij wilde binnen de kerk ruimte vragen voor zijn gedachten.
Door zijn geleidelijk toenemende en verder afwijkende gedachten kwam Arminius, nadat hij overigens eerst bij hem was gepromoveerd en er aanvankelijk geen tegenstellingen waren, uiteindelijk in conflict met zijn collega-hoogleraar Franciscus Gomarus. Het leer-conflict tussen Arminius en Gomarus en hun respectievelijke aanhangers leidde uiteindelijk ook tot een politiek conflict waarbij het ging om de relatie tussen kerk en overheid, zeker in de 17e eeuw een uitermate gevoelige kwestie. In die relatie (kerk en staat) was Johan van Oldenbarnevelt, hoewel persoonlijk geen aanhanger van de theologische gedachten van Arminius en ook geen partijganger van Arminius (hetgeen abusievelijk vaak wordt gesteld!), van mening dat er binnen de kerk ruimte moest zijn voor de verschillenden opvattingen. Prins Maurits echter was van oordeel dat de vaderlandse kerk calvinistisch behoorde te zijn. Uiteindelijk is dit conflict over de visie op de kerk en op haar verhouding tot de staat in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden een van de factoren geweest die geleid hebben tot de politieke ondergang en de executie van Johan van Oldenbarnevelt.
De Synode van Dordrecht heeft de calvinistische leer onderstreept en vastgelegd in de Dordtse Leerregels, een belijdenisgeschrift van de Nederlandse kerk. In Dordrecht werd het calvinistische karakter van de nationale kerk bevestigd." (Bron: Wikipedia)
Bezienswaardigheden
Oudewater is als één van de oudste steden van ons land naast zijn touwindustrie bekend om zijn vele monumenten. "De binnenstad is voor een groot deel tot beschermd stadsgezicht verklaard, en heeft 128 gemeentelijke monumenten en 141 rijksmonumenten.
In Oudewater staat sinds 2003 een borstbeeld van Swiebertje, de zwerver uit de NCRV-televisieserie, dat werd onthuld door de acteur die deze rol speelde: Joop Doderer. In het stadje en omgeving waren destijds namelijk veel buitenopnames voor de serie gemaakt. · Een toeristische attractie van Oudewater is de Waag, die sinds de 16e eeuw dienst doet als heksenwaag.
· Hervormde Grote of Sint-Michaëlskerk uit de 15de eeuw, een driebeukige hallenkerk met zadeldaktoren uit circa 1300.
· Stadhuis met gevel in renaissancestijl, uit 1588.
· Oudkatholieke Kerk Oudewater uit 1882.
· RK Sint-Franciscuskerk, een neogotisch gebouw uit 1881, ontworpen door E.J. Margry." (Bron: Wikipedia)
De heksenwaag
 "In de middeleeuwen geloofden veel mensen dat heksen met hun toverkunsten allerlei kwaad konden aanrichten. Mensen en dieren ziek maken, de oogst laten mislukken en slecht weer veroorzaken. Ook geloofden de mensen dat heksen 's nachts door de hemel vlogen, zittend op een geitenbok of op een bezem. Om dat te kunnen moest je bijna niks wegen. In het verleden zijn zo'n vijftigduizend mensen gedood op beschuldiging van hekserij. Er was weinig voor nodig om als heks aangeklaagd te worden. Een burenruzie, mislukte oogst of de dood van een jong kind waren vaak voldoende reden. Beschuldigde vrouwen hadden nauwelijks kans zich te verdedigen. Al was het alleen maar omdat bekentenissen met geweld afgedwongen werden. Vrijspraak kon volgen wanneer bleek dat het gewicht van de aangeklaagde overeenkwam met 'de proportiën des lichaams'. Waagmeesters waren vaak corrupt en verklaarden een vrouw te licht, in ruil voor een paar gouden dukaten. Dat gebeurde, zo werd verteld, ook bij een heksenproces in 1545 in Polsbroek. Karel V was daarbij aanwezig. Hij kon niet geloven dat de beschuldigde vrouw zo licht was. In Oudewater liet hij haar door een niet-corrupte waagmeester nogmaals wegen. Ze bleek honderd pond te wegen en werd vrijgesproken. Uit dankbaarheid verleende Karel V Oudewater het speciale privilege. Mensen uit heel Europa kwamen toen naar de Heksenwaag om het felbegeerde certificaat te bemachtigen." (Bron: Museum De Heksenwaag in Oudewater) Ooievaarsnest
Naast de heksenwaag heeft de stad Oudewater een groot deel van haar bekendheid ook te danken aan het ooievaarsnest op het stadhuis. Het ooievaarsnest staat al afgebeeld op het schilderij van Dirck Stoop uit 1656, dat in de trouwzaal van het stadhuis hangt. Het schilderij “De Oudewaterse Moord” verbeeldt de inval van de Spanjaarden in Oudewater in 1575. Er moeten dus toen al ooievaars op het stadhuis in Oudewater geweest zijn. Hiermee is dit het oudste ooievaarsnest van Nederland.
|
 | ||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||
|
